PL / EN
 

neuroróżnorodność

Różnorodny – « złożony z osób, rzeczy, zjawisk różnego rodzaju »

Pojęcie różnorodności jest pojęciem neutralnym, pozbawionym cech normatywności. Jego znaczenie zależy od kontekstu i systemu wartości, jakie w danym środowisku obowiązują.

Historycznie stosowanie tego pojęcia miało i nadal często ma wydźwięk pejoratywny, niosąc ze sobą próby wyeliminowania różnic lub tego, co różne. W najbardziej dotkliwej społecznie formie związane jest z takimi kwestiami jak odmienność rasowa, etniczna, wyznaniowa, tożsamościowa czy umysłowa.

Obecnie w krajach zachodnich świadomość tego, że różnorodność społeczna jest faktem i należy ją akceptować, stanowi trzon podstawowych praw człowieka. W obronie ich działają zarówno instytucje państwowe, jak i organizacje pozarządowe.

Wiedza na temat różnorodności społecznej systematycznie się pogłębia. Przeprowadzane są badania naukowe, powstają nowe kategorie oraz pojęcia, które ją opisują.

Neuroróżnorodność, jako ważny element różnorodności społecznej, to pojęcie stosunkowo nowe. Jego podstawowym celem jest oznaczenie różnic w tym, jak skonstruowany jest mózg człowieka, a w szczególności funkcjonujące w nim połączenia neuronalne. Dotychczas sądzono, że istnieje pewna określona ilość typowych i funkcjonalnych połączeń neuronalnych, jednak okazało się, że jest ich znacznie więcej. Przejawiają się one w procesach psychicznych i zachowaniu danej osoby.

Taka perspektywa oznacza, że niektóre formy funkcjonowania człowieka, które wcześniej uznawaliśmy za odstępstwo od normy i określaliśmy jako zaburzenia czy choroby (np. formy spektrum autyzmu, adhd czy wahania nastroju), nie są odstępstwami o charakterze negatywnym – rzadziej występują, są inne, mniej zrozumiałe, ale nie czynią ludzi gorszymi pod żadnym względem. Na oznaczenie osób, które pod względem konstrukcji umysłowej są w mniejszości, używa się pojęcia „neuroatypowi”, a tych którzy stanowią większość — „neurotypowi”.

Nauka o neuroróżnorodności jest nową i szybko rozwijającą się dziedziną wiedzy, wykładaną i badaną na takich uczelniach jak Stanford, UCL czy King’s College London. Polega przede wszystkim na poznawaniu innych rodzajów funkcjonowania człowieka i dostrzeganiu walorów, których dotychczas nie widzieliśmy. Okazuje się, że osoby atypowe, które definiowało się głównie poprzez ich braki psychiczne i społeczne, mają ponadprzeciętne zdolności w obszarach niedostępnych dla osób neurotypowych.

W praktyce wiedza o neuroróżnorodności i świadomość społeczna istnienia tego zjawiska przyczynia się m.in. do odkrywania mocnych stron osób o nietypowych cechach umysłowych i wykorzystywaniu ich talentów do zwiększania innowacyjności i produktywności w społeczeństwie. Powstają neuroróżnorodne programy wychowawcze w przedszkolach oraz edukacyjne w szkołach i na uczelniach. W biznesie takie firmy jak Microsoft, JP Morgan czy Ford stosują tzw. neuroróżnorodne programy rekrutacyjne.

Praktyki te uwzględniają neuroróżnorodność i dostosowują się do różnic pod względem funkcjonowania psychologicznego ludzi, zamiast starać się je eliminować. Ich stosowanie przynosi korzystne skutki społeczne i ekonomiczne.

Osoby, których dotyczy pojęcie neuroróżnorodności Fundacja określa jako atypowe / neuroatypowe.

Kasia Modlińska

BIBLIOGRAFIA:

1 Thomas Armstrong, (2018). ‚8 Reasons Why We Need Neurodiversity in Education’, American Institute for Learning and Human Development https://www.institute4learning.com/2018/04/23/8-reasons-why-we-need- neurodiversity-in-education/

2 Robert D. Austin, (2017). ‚Neurodiversity as a Competitive Advantage’, Harvard Business Review https://hbr.org/2017/05/neurodiversity-as-a-competitive-advantage

3 Roberta Holland, (2016). ‚The Benefits Of Recruiting Employees With Autism Spectrum Disorder ’,

Forbes https://www.forbes.com/sites/hbsworkingknowledge/2016/07/11/the-benefits-of- recruiting-employees-with-autism-spectrum-disorder

Posłuchaj nagrania
Content | Menu | Access panel